لهستان قصد دارد تا سال ۲۰۲۶ اولین سندباکس تنظیمی هوش مصنوعی (AI regulatory sandbox) را راه‌اندازی کند. این پروژه با هدف تطبیق سامانه‌های هوش مصنوعی با قوانین اتحادیه اروپا (EU AI Act) و افزایش شفافیت و ایمنی کاربران طراحی شده است. این اقدام گامی مهم در حوزه قوانین و مقررات هوش مصنوعی و همچنین اخلاق و مسئولیت اجتماعی AI محسوب می‌شود.

سندباکس تنظیمی چیست و چرا اهمیت دارد؟

سندباکس‌های تنظیمی محیط‌های کنترل‌شده‌ای هستند که شرکت‌ها و توسعه‌دهندگان می‌توانند محصولات و خدمات هوش مصنوعی خود را قبل از عرضه عمومی تست کنند. این روش به دولت‌ها و نهادهای نظارتی اجازه می‌دهد تا خطرات قانونی، امنیتی و اجتماعی فناوری را شناسایی و مدیریت کنند.

در لهستان، این سندباکس قرار است با همکاری وزارت دیجیتال و فناوری اطلاعات ایجاد شود و شرکت‌ها را قادر سازد تا مطابق با EU AI Act عمل کنند. مزایای این سندباکس عبارتند از:

• کاهش ریسک قانونی محصولات AI
• افزایش شفافیت در الگوریتم‌ها و داده‌ها
• پیشگیری از سوءاستفاده یا تبعیض احتمالی الگوریتم‌ها
• فراهم کردن محیط امن برای نوآوری هوش مصنوعی

اهداف قانونی و تطبیق با EU AI Act

هدف اصلی این سندباکس، کمک به شرکت‌ها در تطبیق با قوانین و مقررات هوش مصنوعی اتحادیه اروپا است. EU AI Act به عنوان چارچوب قانونی جامع برای نظارت بر هوش مصنوعی در بازار واحد اروپایی، استانداردهای سختگیرانه‌ای را برای:

• ارزیابی ریسک سامانه‌ها
• حفاظت از داده‌های کاربران
• گزارش‌دهی شفاف درباره عملکرد AI
• جلوگیری از آسیب اجتماعی و تبعیض

تعیین کرده است.

سندباکس لهستان به شرکت‌ها اجازه می‌دهد تا این الزامات را در محیطی امن و بدون تهدید قانونی مستقیم آزمایش و پیاده‌سازی کنند.

جنبه‌های اخلاقی و مسئولیت اجتماعی

راه‌اندازی سندباکس، ابعاد اخلاقی و اجتماعی فناوری‌های نوین را نیز پوشش می‌دهد. آزمایش محصولات AI در این محیط باعث می‌شود تا:

• تبعیض‌های الگوریتمی شناسایی و اصلاح شوند
• خطاهای احتمالی قبل از عرضه عمومی رفع شوند
• حفاظت از داده‌های کاربران به صورت استاندارد رعایت شود

این اقدامات به افزایش اعتماد عمومی و مسئولیت اجتماعی توسعه‌دهندگان AI کمک می‌کند و تضمین می‌کند که فناوری به نفع جامعه و نه صرفاً منافع اقتصادی عمل کند.

زیرساخت‌ها و حمایت دولت لهستان

لهستان در برنامه خود، زیرساخت‌هایی شامل فضای محاسباتی، ذخیره‌سازی داده و دسترسی به منابع فناوری را در شهرهای بزرگ مانند پوزنان و کراکوف فراهم خواهد کرد. این زیرساخت‌ها به توسعه‌دهندگان امکان می‌دهند تا سامانه‌های AI را با امنیت و کیفیت بالا تست کنند.

همچنین، این سندباکس شامل راهنماها و دستورالعمل‌های ریسک، داده و گزارش‌دهی خواهد بود تا شرکت‌ها بتوانند فرآیندهای خود را مطابق با استانداردهای قانونی و اخلاقی EU AI Act مدیریت کنند.

تأثیر اجتماعی و اقتصادی

این اقدام لهستان، علاوه بر اهمیت قانونی و اخلاقی، تأثیر مستقیم بر جامعه و اقتصاد نیز دارد:

• کاهش ریسک انتشار محصولات AI خطرناک یا ناپایدار
• افزایش اعتماد عمومی به فناوری‌های نوین
• ایجاد محیطی مناسب برای نوآوری و رقابت سالم در بازار داخلی و اروپایی
• تقویت مسئولیت اجتماعی شرکت‌ها و شفافیت فرآیندها

با توجه به این عوامل، سندباکس لهستان نمونه‌ای موفق از توازن میان نوآوری فناوری و رعایت قوانین و اخلاق در حوزه AI محسوب می‌شود.