آژانس ایمنی هوانوردی اتحادیه اروپا (EASA) نخستین پیشنهاد رسمی خود را درباره چارچوب هوش مصنوعی در صنعت هوانوردی منتشر کرده است. این سند با عنوان «اصلاحیه پیشنهادی NPA 2025-07» با هدف ایجاد پایه‌ای برای اعتمادپذیری هوش مصنوعی در سامانه‌های پرخطر و بر اساس قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا تدوین شده است.

هدف و رویکرد کلی

هدف اصلی این پیشنهاد، راهنمایی صنایع هوانوردی برای استفاده ایمن، شفاف و قابل اعتماد از سامانه‌های هوش مصنوعی است. EASA تلاش دارد با این چارچوب، بین مقررات هوایی و الزامات قانون هوش مصنوعی هماهنگی ایجاد کند. این رویکرد ضمن حفظ سطح بالای ایمنی، امکان نوآوری و بهره‌برداری گسترده‌تر از فناوری‌های هوشمند را فراهم می‌سازد.

محورهای اصلی سند

تمرکز این سند بر تعریف معیارهای اعتمادپذیری در حوزه‌هایی مانند تصمیم‌گیری خودکار، همکاری انسان و ماشین و سامانه‌های یادگیرنده است.
در گام نخست، این چارچوب دو سطح ابتدایی هوش مصنوعی را پوشش می‌دهد:

• سطح ۱: عملکرد محدود و کاملاً تحت کنترل انسان

• سطح ۲: همکاری انسان و هوش مصنوعی (Human-AI Teaming)

EASA قصد دارد در مراحل بعدی، مقررات را برای سامانه‌های پیشرفته‌تر مانند هوش مصنوعی ترکیبی و مولد نیز گسترش دهد.

جنبه‌های انسانی و اخلاقی

پیشنهاد EASA تنها به فناوری محدود نمی‌شود. عوامل انسانی، اخلاقی و کیفیت داده‌ها نیز از محورهای اصلی آن هستند. این نهاد تأکید می‌کند که اعتمادپذیری فقط به معنای ایمنی فنی نیست؛ بلکه شفافیت در تصمیم‌گیری، کنترل انسانی، و پاسخ‌گویی در برابر خطاها نیز اهمیت دارند.

مشاوره عمومی سه‌ماهه

دوره مشاوره عمومی برای این پیشنهاد سه ماه تعیین شده است. در این مدت، شرکت‌های سازنده هواپیما، تولیدکنندگان سامانه‌های هوش مصنوعی، مراکز پژوهشی و نهادهای نظارتی می‌توانند دیدگاه‌های خود را ارائه دهند. نتایج این بازخوردها در نسخه نهایی مقررات، که در سال آینده منتشر خواهد شد، لحاظ می‌شود.

اهمیت برای آینده هوانوردی

این اقدام، صنعت هوانوردی اروپا را در جایگاه پیشرو در تنظیم مقررات هوش مصنوعی قرار می‌دهد. اروپا با این حرکت، می‌کوشد میان نوآوری و ایمنی تعادل برقرار کند و الگویی برای سایر صنایع ایجاد نماید.

جمع‌بندی

سند NPA 2025-07 نقطه آغاز مرحله‌ای تازه در مقررات‌گذاری هوش مصنوعی در هوانوردی است. این چارچوب مسیر توسعه سامانه‌های هوشمند را روشن‌تر می‌سازد، اعتماد عمومی را تقویت می‌کند و شرکت‌ها را برای تطبیق با الزامات آینده قانون هوش مصنوعی آماده نگه می‌دارد.