سایه‌ی اسب: وقتی پیشرفت آرام هوش مصنوعی ناگهان به تاخت تبدیل می‌شود

در تاریخ تحولات فناورانه، داستان‌های کمی به اندازه‌ی سرنوشت غم‌انگیز اسب‌های آمریکایی عبرت‌آموز هستند. برای نزدیک به دو قرن، این حیوانات نجیب ستون فقرات اقتصاد کشاورزی و حمل‌ونقل بودند، بی‌خبر از صدای آرام اما مداوم موتورهای بخار که آهسته به‌سوی حذف کامل آن‌ها پیش می‌آمدند. و بعد، ناگهان، در چشم‌برهم‌زدنی از تاریخ محو شدند.

اندی جونز، پژوهشگر اولیه در شرکت Anthropic – یکی از آزمایشگاه‌های پیشرو هوش مصنوعی که در کنار OpenAI قرار می‌گیرد – اخیراً در وبلاگ خود تأملی تکان‌دهنده منتشر کرده است. او با مقایسه‌ی اسب‌ها و نیروی کار انسانی، هشدار می‌دهد که شاید این‌بار ما مخترعان نباشیم؛ ما خودِ اسب‌ها هستیم.

پیشرفت تدریجی، حذف ناگهانی

جونز می‌نویسد:
«پیشرفت موتور‌ها تدریجی بود، اما برابری با اسب‌ها ناگهانی اتفاق افتاد.»

سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی هر روز بزرگ‌تر می‌شود و مدل‌هایی مانند Claude گاهی در عرض یک شب از توانایی‌های انسانی پیشی می‌گیرند. به گفته‌ی جونز، شوک اصلی نه در دهه‌ها، بلکه در چند ماه رخ می‌دهد.

در سال ۲۰۲۵، هزینه‌ی مراکز داده‌ی هوش مصنوعی در جهان به حدود ۲٪ تولید ناخالص داخلی آمریکا رسیده است؛ رقمی نزدیک به ۵۶۰ میلیارد دلار. این حجم سرمایه‌گذاری، همان حرکت آرام اما توقف‌ناپذیر موتور بخار را یادآوری می‌کند.

محاصره‌ی خاموش موتور بخار: ۲۰۰ سال تا بی‌مصرف شدن

در آمریکا‌ی سال ۱۹۲۰ حدود ۲۵ میلیون اسب وجود داشت؛ یعنی به‌ازای هر ۴٫۶ نفر یک اسب. آن‌ها شخم می‌زدند، بار می‌کشیدند و نماد قدرت اقتصاد کشاورزی بودند.

موتور بخار، از ثبت اختراع اولیه‌ی آن در قرن هفدهم تا بهبودهای قرن نوزدهم، هر دهه حدود ۲۰٪ کارآمدتر می‌شد. با این حال، اسب‌ها متوجه خطری نمی‌شدند. حتی جمعیتشان تا اوایل قرن بیستم افزایش یافت.

اما با ارزان‌شدن تراکتورها و همه‌گیر شدن ماشین‌آلات، ورق برگشت.
بین ۱۹۳۰ تا ۱۹۵۰، حدود ۹۰٪ اسب‌ها ناپدید شدند. ماشین‌ها فقط رقیب نبودند؛ آن‌ها جایگزین کامل شدند.

شطرنج: از رقیب ضعیف تا حاکم مطلق

همین الگو در شطرنج تکرار شد. در دهه‌ی ۱۹۸۰، کامپیوترها در حد بازیکنان باشگاهی بودند. پیشرفتشان سال‌به‌سال آرام اما پیوسته بود.

تا حوالی ۲۰۱۰، ناگهان موازنه تغییر کرد:
برنامه‌های شطرنج به جایی رسیدند که انسان‌های استادبزرگ ۹۰٪ بازی‌ها را می‌باختند.
پیشرفت آرام بود، اما لحظه‌ی برابری با انسان ضربه‌ای ناگهانی وارد کرد.

کودتای بی‌صدای Claude: فقط شش ماه

حالا نوبت خودِ هوش مصنوعی است.
اندی جونز تعریف می‌کند که در سال ۲۰۲۴ ماهانه حدود ۴۰۰۰ سؤال فنی از همکاران جدید پاسخ می‌داد. این کار زمان‌بر اما حیاتی بود.

در دسامبر ۲۰۲۴، Claude فقط بخشی از این کار را انجام می‌داد.
اما شش ماه بعد، در میانه‌ی ۲۰۲۵:

• ۸۰٪ ایمیل‌های کاری جونز حذف شد

• Claude ماهانه ۳۰ هزار سؤال را پاسخ می‌داد

• هزینه: چند سنت به‌ازای هر درخواست

• جایگزین حقوق پژوهشگر ارشد با ۲۰۰ هزار دلار در سال

این یک فرسایش تدریجی نبود؛ یک سیل ناگهانی بود. دقت Claude از ۶۰٪ به ۹۵٪ رسید و نقش انسان تقریباً حذف شد.

تاخت به‌سوی پرتگاه: تسویه‌حساب هوش مصنوعی

جونز در پایان با لحنی تلخ می‌نویسد:
«امیدوارم ما مثل اسب‌ها حداقل ۲۰ سال وقت داشته باشیم. اما با سرعتی که Claude شغل من را خودکار می‌کند، فکر می‌کنم خیلی کمتر زمان داریم.»

امروز، هوش مصنوعی نه‌فقط کمک می‌کند، بلکه جایگزین می‌شود:
ثبت اختراع می‌نویسد، آزمایش شبیه‌سازی می‌کند و چرخه‌ی تحقیق‌وتوسعه را از هفته‌ها به ساعت‌ها کاهش می‌دهد.

در سال ۱۹۲۰، اسب‌ها بی‌خبر از صدای کارخانه‌ها می‌چریدند.
امروز، ما در میان سرورهایی که معادل ۲٪ اقتصاد آمریکا برق مصرف می‌کنند، کدنویسی می‌کنیم و امیدواریم تاریخ این‌بار مهربان‌تر باشد.

اما تاریخ زمزمه می‌کند:
پیشرفت آرام است، اما حذف ناگهانی.
و گله، سریع‌تر از آنچه فکر می‌کنیم، کوچک می‌شود.



برای مشاهده جدیدترین اخبار، به پایگاه خبری هوش مصنوعی ایران مراجعه کنید.