در نشست اخیر همکاری اقتصادی آسیا-پاسیفیک (APEC) در کره‌جنوبی، شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، پیشنهاد تأسیس یک «سازمان جهانی همکاری در زمینه هوش مصنوعی» را مطرح کرد. هدف او، تدوین قواعد بین‌المللی برای توسعه و استفاده از هوش مصنوعی و همچنین تقویت همکاری جهانی در این حوزه است.
چین قصد دارد مقر این سازمان را در شانگهای قرار دهد؛ شهری که به‌عنوان قطب نوآوری و فناوری چین شناخته می‌شود. به گفته‌ی مقامات پکن، این نهاد می‌تواند به تبادل تجربه‌ها، افزایش امنیت فناوری و توسعه‌ی مسئولانه‌ی هوش مصنوعی کمک کند.

رقابت مستقیم با ایالات متحده

این پیشنهاد در زمانی مطرح می‌شود که چین و آمریکا در زمینه‌ی فناوری‌های پیشرفته رقابت شدیدی دارند. دولت آمریکا طی سال‌های گذشته با محدود کردن صادرات تراشه‌های پیشرفته، سعی کرده دسترسی چین به فناوری‌های کلیدی آموزش مدل‌های هوش مصنوعی را کاهش دهد.
واشنگتن معتقد است که این فناوری‌ها ممکن است برای اهداف نظامی یا نظارتی استفاده شوند. در مقابل، چین بر «چندجانبه‌گرایی فناوری» و «عدالت دیجیتال» تأکید می‌کند و خواستار ایجاد سازوکاری جهانی است تا کشورهای در حال توسعه نیز در آینده‌ی هوش مصنوعی نقش داشته باشند.

موضع محتاطانه‌ی آمریکا

طبق گزارش رویترز (Reuters)، ایالات متحده با ایجاد چارچوب الزام‌آور بین‌المللی برای هوش مصنوعی موافق نیست. واشنگتن ترجیح می‌دهد کشورها به‌صورت مستقل قوانین داخلی خود را تنظیم کنند. از نگاه آمریکا، سازمان‌های بین‌المللی ممکن است زیر نفوذ چین یا دیگر قدرت‌ها قرار بگیرند و روند نوآوری شرکت‌های آمریکایی را محدود کنند.

پیامدهای ژئوپولتیکی

اهمیت این خبر در آن است که هوش مصنوعی به محور تازه‌ی رقابت ژئوپولتیکی میان قدرت‌های بزرگ تبدیل شده است. همان‌گونه که انرژی یا فناوری هسته‌ای در قرن گذشته تعیین‌کننده‌ی قدرت کشورها بود، امروز داده و الگوریتم‌های هوش مصنوعی همین نقش را ایفا می‌کنند.
پیشنهاد چین تلاشی است برای تعریف قواعد جهانی از دیدگاه پکن؛ دیدگاهی که ممکن است با ارزش‌های دموکراتیک غرب متفاوت باشد.

نتیجه‌گیری

این تحول نشانه‌ای از ورود جهان به عصر جدید دیپلماسی فناورانه است؛ عصری که در آن رقابت کشورها فقط اقتصادی نیست، بلکه بر سر نفوذ فکری، اخلاقی و فناورانه در دنیای هوش مصنوعی جریان دارد.