کمیسیون اروپا در ادامه سیاست‌های سخت‌گیرانه خود برای کنترل و مدیریت هوش مصنوعی، امروز رسماً از سامانه محرمانه گزارش تخلفات قانون هوش مصنوعی رونمایی کرد؛ سیستمی که قرار است به‌عنوان یک «کانال امن هشدار مردمی» عمل کند و اجرای دقیق مقررات AI Act را تضمین کند.

هدف اصلی سامانه چیست؟

این سامانه برای شناسایی و گزارش مواردی طراحی شده است که ممکن است حقوق شهروندان را نقض کند یا موجب سوءاستفاده شرکت‌ها از فناوری هوش مصنوعی شود. مواردی مانند:

• استفاده غیرقانونی از داده‌های شخصی
• نقض الزامات شفافیت الگوریتمی
• تبعیض مبتنی بر جنسیت، نژاد یا ویژگی‌های فردی
• پردازش داده‌ها بدون رضایت
• کاربردهای غیرمجاز هوش مصنوعی با ریسک بالا

کمیسیون اروپا اعلام کرده است که تمام گزارش‌ها حتی اگر توسط کارکنان داخل شرکت‌ها ارسال شود، «کاملاً بدون ردگیری هویت» بررسی می‌شوند.

این اقدام در چه زمانی انجام شد؟

راه‌اندازی این سامانه درست پس از نهایی شدن چارچوب اجرایی قانون هوش مصنوعی اروپا (AI Act) انجام شده است؛ قانونی که به‌عنوان اولین مقررات جامع جهانی در زمینه هوش مصنوعی شناخته می‌شود و قرار است استانداردهای سخت و مشخصی برای شرکت‌های فناوری تعیین کند.

اهمیت این سیستم برای حقوق شهروندان

به گفته مقامات اروپایی، این ابزار جدید علاوه بر نقش نظارتی، به شهروندان حس قدرت و مشارکت بیشتری می‌دهد. آنها می‌توانند در برابر استفاده نادرست از داده‌ها و الگوریتم‌های تبعیض‌آمیز واکنش نشان دهند و به اصلاح رفتار شرکت‌ها کمک کنند.

اتحادیه اروپا تأکید کرده که اجرای دقیق AI Act ضرورتی حیاتی برای حفاظت از دموکراسی دیجیتال و اعتماد عمومی است.

این موضوع همچنین با اصول اخلاق هوش مصنوعی که پیش‌تر توسط اتحادیه اروپا تدوین شده، مرتبط است؛ اصولی که بر شفافیت، مسئولیت‌پذیری، عدالت و عدم تبعیض تأکید دارد.

نقل‌قول رسمی از کمیسیون اروپا

در بیانیه رسمی آمده است:
«این سامانه نه‌تنها یک ابزار گزارش‌دهی است، بلکه ستون جدیدی برای حاکمیت دیجیتال اروپا محسوب می‌شود. ما از شهروندان، پژوهشگران و کارکنان شرکت‌ها می‌خواهیم هرگونه نقض مقررات را بدون ترس و نگرانی گزارش دهند. حفاظت از هویت گزارش‌دهندگان اولویت مطلق ماست.»

این سامانه چه تأثیری بر شرکت‌ها دارد؟

با فعال شدن این ابزار، شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی باید بیش از گذشته در طراحی، توسعه و عرضه محصولات خود دقت کنند. از جمله پیامدهای احتمالی:

• افزایش مسئولیت قانونی شرکت‌ها
• الزام به ثبت گزارش‌های شفاف
• نیاز به ممیزی منظم مدل‌های هوش مصنوعی
• اعمال جریمه‌های سنگین در صورت نقض مقررات (در برخی موارد تا ۳۰ میلیون یورو یا ۶٪ درآمد سالانه)

این سیاست می‌تواند به نفع شرکت‌هایی باشد که به‌طور اصولی و استاندارد کار می‌کنند و اعتماد عمومی را افزایش می‌دهد.