آیا هوش مصنوعی واقعاً باعث نابودی مشاغل می‌شود؟

بحث درباره آینده شغل‌ها در عصر هوش مصنوعی (AI) این روزها به یکی از داغ‌ترین و احساسی‌ترین موضوعات فناوری تبدیل شده است. بسیاری از تیترهای خبری از «آخرالزمان شغلی»، بیکاری گسترده و نابودی کامل برخی حرفه‌ها خبر می‌دهند.

اما در سوی دیگر، بسیاری از مدیران و رهبران کسب‌وکار تصویر متفاوتی می‌بینند: هوش مصنوعی به‌جای جایگزین‌کردن انسان‌ها، در حال افزایش بهره‌وری، تقویت توانایی‌های انسانی و حذف کارهای تکراری است. واقعیت درون سازمان‌ها بسیار پیچیده‌تر از روایت‌های آخرالزمانی است.

تأثیر واقعی هوش مصنوعی بر بازار کار در سال ۲۰۲۵

بر اساس داده‌های موجود، اگرچه «آخرالزمان شغلی» اغراق‌آمیز به نظر می‌رسد، اما اختلال قابل‌توجهی در بازار کار ایجاد شده است.

طبق گزارش مؤسسه Challenger, Gray & Christmas، در سال ۲۰۲۵ حدود ۴۸٬۴۱۴ شغل در آمریکا به‌طور مستقیم به دلیل استفاده از هوش مصنوعی حذف شده‌اند. این عدد، AI را به دومین عامل اصلی تعدیل نیرو پس از برخی تصمیمات سیاسی و اقتصادی تبدیل می‌کند.

با این حال، این رقم تنها بخش کوچکی از حدود ۱.۱ میلیون شغل حذف‌شده در کل بازار کار آمریکا در سال ۲۰۲۵ را تشکیل می‌دهد.
در سطح جهانی نیز برآورد شده که فقط در شش ماه نخست ۲۰۲۵، حدود ۷۶٬۴۴۰ شغل به دلیل AI از بین رفته است.

آیا هوش مصنوعی شغل‌های جدید هم ایجاد کرده است؟

مطالعه معروف مجمع جهانی اقتصاد (WEF) پیش‌بینی کرده بود که تا سال ۲۰۳۰، هرچند ۹۲ میلیون شغل حذف می‌شود، اما در مقابل ۱۷۰ میلیون شغل جدید ایجاد خواهد شد. همچنین گفته شده بود که ۱۲ میلیون شغل جدید تا سال ۲۰۲۵ به‌وجود می‌آید.

نشانه‌ها حاکی از آن است که مشاغل مرتبط با AI مانند مهندس هوش مصنوعی، پرامپت‌انجینیر و تیونر مدل همچنان در حال رشد هستند.
جالب‌تر اینکه طبق پژوهش Indeed، حتی مشاغل سنتی مانند برنامه‌نویسی و بازاریابی که در معرض خودکارسازی هستند، از سریع‌ترین نرخ‌های رشد برخوردار بوده‌اند.

این موضوع نشان می‌دهد که شرکت‌ها بیش از آنکه به‌دنبال استخدام متخصصان صرف AI باشند، به‌دنبال کارمندانی با سواد هوش مصنوعی در همه نقش‌ها هستند.

کدام مشاغل بیشترین آسیب را دیدند؟

بر اساس تحقیقات Revealera، بیشترین کاهش استخدام در سال ۲۰۲۵ نسبت به ۲۰۲۴ مربوط به این مشاغل بوده است:

• هنرمندان گرافیک کامپیوتری: ۳۲.۷٪ کاهش

• متخصصان تطبیق و کامپلاینس: ۲۹.۲٪

• عکاسان: ۲۸.۱٪

• نویسندگان: ۲۷.۹٪

این مشاغل به‌شدت در معرض خودکارسازی با هوش مصنوعی قرار دارند.

همچنین برای فارغ‌التحصیلان تازه‌کار خبر خوبی وجود نداشت؛ فرصت‌های شغلی سطح ورودی، به‌ویژه در حوزه فناوری، به‌شدت کاهش یافته‌اند. کارهایی مثل کدنویسی ساده و ورود داده‌ها بیشترین ضربه را خورده‌اند.

کدام شغل‌ها مقاوم‌تر هستند؟

در مقابل، مشاغل استراتژیک، مدیریتی، انسان‌محور و نیازمند حضور فیزیکی، مقاومت بیشتری نشان داده‌اند.
طبق تحقیقات منتشرشده توسط Microsoft، کم‌تأثیرترین مشاغل شامل موارد زیر هستند:

• اپراتورهای تجهیزات سنگین

• نظافت‌چی‌ها و خانه‌دارها

• سقف‌سازها

• ماساژتراپیست‌ها

• نیروهای نگهداری جاده‌ها

صنعت بازی‌های ویدیویی؛ یک نمونه آسیب‌دیده جدی

یکی از صنایع به‌شدت آسیب‌دیده در سال ۲۰۲۵، صنعت بازی‌های ویدیویی بوده است. گزارش‌ها نشان می‌دهد که ۱ نفر از هر ۱۰ شاغل در این صنعت طی ۱۲ ماه گذشته شغل خود را از دست داده‌اند.

بیشترین آسیب متوجه صداپیشه‌ها بوده؛ حرفه‌ای که به‌طور خاص در معرض پیشرفت سریع فناوری تولید صدای مبتنی بر AI قرار دارد.

نظر کارشناسان برجسته درباره تأثیر AI بر مشاغل

• «هوش مصنوعی می‌تواند نیمی از مشاغل دفتری سطح ورودی را حذف کند.» – داریو آمودی، مدیرعامل Anthropic

• «ما هر روز در حال جنگ با بی‌ربط‌شدن هستیم.» – پونیت چاندوک، رئیس Microsoft هند

• «AI نه‌تنها صنایع، بلکه مهارت‌های نیروی کار را متحول می‌کند.» – پیتر براون، رهبر جهانی نیروی کار PwC

• «شاید امسال هیچ مهندسی استخدام نکنیم.» – مارک بنیوف، مدیرعامل Salesforce

• «این شبیه یک سونامی در بازار کار است.» – کریستالینا جورجیوا، مدیرعامل IMF

• «شغل‌تان را AI نمی‌گیرد؛ کسی می‌گیرد که از AI استفاده می‌کند.» – جنسن هوانگ، مدیرعامل NVIDIA

آینده بازار کار در سال ۲۰۲۶ و بعد از آن

با نزدیک‌شدن به سال ۲۰۲۶، روشن است که به‌جای یک فروپاشی ناگهانی، با تحولی عمیق در ماهیت کار روبه‌رو هستیم؛ تحولی که با پیشرفت فناوری شتاب بیشتری هم خواهد گرفت.

جمع‌بندی مهم:

• مشاغل سطح ورودی اولین قربانیان هستند

• مهارت‌های انسانی و تعامل‌محور مقاوم‌ترند

• توانایی کار با هوش مصنوعی به یک مهارت ضروری برای همه تبدیل شده است

هنوز مشخص نیست که آیا ۱۷۰ میلیون شغل جدید تا ۲۰۳۰ واقعاً ایجاد خواهند شد یا نه؛ اما یک چیز قطعی است:
تا پایان این دهه، دنیای کار دیگر شبیه امروز نخواهد بود.


برای مشاهده جدیدترین اخبار، به پایگاه خبری هوش مصنوعی ایران مراجعه کنید.