در ۹ دسامبر، Donald Trump رئیس‌جمهور ایالات متحده اعلام کرد که آمریکا اجازه می‌دهد پردازنده‌های H200 شرکت Nvidia به چین صادر شوند؛ البته با اعمال تعرفه ۲۵ درصدی بر تمامی فروش‌ها. این تصمیم بلافاصله واکنش‌های تندی را در واشنگتن برانگیخت. برخی سیاستمداران از جمله Elizabeth Warren این اقدام را «فروش امنیت ملی آمریکا» توصیف کردند.

در سال‌های اخیر، روایت «رقابت تسلیحاتی هوش مصنوعی» به گفتمان غالب در سیاست جهانی تبدیل شده است. حتی شرکت‌هایی که در داخل آمریکا بر ایمنی هوش مصنوعی تأکید دارند، در عرصه بین‌المللی از این ادبیات استفاده می‌کنند. برای مثال، مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار شرکت Anthropic، Dario Amodei، بارها استدلال کرده که محدودیت صادرات تراشه‌ها برای کند کردن پیشرفت چین و «پیروزی آمریکا در رقابت هوش مصنوعی» ضروری است.

در همین راستا، برخی تحلیلگران از جمله نویسنده کتاب Chip War معتقدند ممنوعیت فروش تراشه‌های بسیار پیشرفته مانند NVIDIA H100 به چین، رشد صنعت نیمه‌هادی این کشور را به‌طور قابل‌توجهی کند کرده است. خود ترامپ نیز پیش‌تر گفته بود آمریکا آغازگر رقابت هوش مصنوعی بوده و در نهایت برنده آن خواهد شد.

اما منتقدان این نگاه می‌گویند اساساً تعبیر «مسابقه» برای هوش مصنوعی گمراه‌کننده است. برخلاف یک رقابت کلاسیک که در آن منابع محدود و انحصاری‌اند، بسیاری از مدل‌های هوش مصنوعی ماهیتی غیررقابتی دارند. برای نمونه، برخی مدل‌ها به‌صورت متن‌باز منتشر می‌شوند و می‌توانند به‌طور محلی اجرا شوند. حتی تصمیم Sam Altman برای محدود کردن دسترسی کاربران چینی به محصولات OpenAI، بیش از آنکه ناشی از کمبود منابع باشد، ریشه در ملاحظات سیاسی داشت.

از دیدگاه اقتصادی، این وضعیت بیشتر به یک «شکار گوزن» شباهت دارد تا یک مسابقه. این استعاره از نوشته‌های فیلسوف فرانسوی Jean-Jacques Rousseau گرفته شده است: جایی که همکاری جمعی برای شکار بزرگ‌تر، سودی بسیار بیشتر از تلاش‌های انفرادی به همراه دارد. در حوزه هوش مصنوعی نیز، همکاری بین کشورها می‌تواند از بروز خطاهای خطرناک، سوءبرداشت‌های امنیتی و استفاده شتاب‌زده از AI در درگیری‌ها جلوگیری کند.

چالش‌های مشترک زیادی پیش‌روی جهان قرار دارد؛ از دستکاری و فریب با ابزارهای هوش مصنوعی گرفته تا تأثیر این فناوری بر بازار کار. مقابله با این مسائل نیازمند اعتماد، شفافیت و همکاری چندجانبه است، نه صرفاً سیاسی‌سازی و رقابت صفر و یکی.

در این میان، نظم جهانی نیز به سمت چندقطبی شدن پیش می‌رود. کشورهایی مانند عربستان سعودی، فرانسه، اسرائیل و هند هرکدام در حال تعریف نقش‌های خاص خود در اکوسیستم جهانی هوش مصنوعی هستند. در چنین فضایی، تلاش برای «بردن رقابت هوش مصنوعی به هر قیمت» ممکن است در نهایت همه را بازنده کند.

جمع‌بندی

به باور بسیاری از کارشناسان، آینده هوش مصنوعی نه در شکست دادن رقیب، بلکه در ساختن پل‌های همکاری میان قدرت‌های جهانی نهفته است. آمریکا و چین، به‌جای تشدید تقابل، می‌توانند با یافتن منافع مشترک، هم از خطرات بزرگ جلوگیری کنند و هم از مزایای اقتصادی و اجتماعی هوش مصنوعی برای کل جهان بهره ببرند.

برای مشاهده جدیدترین اخبار، به پایگاه خبری هوش مصنوعی ایران مراجعه کنید.