روزنامه Astana Times در گزارشی ویژه هشدار داد که با گسترش فناوری و هوش مصنوعی، زنان و دختران بیش از پیش در معرض انواع خشونت و آزار دیجیتال قرار دارند از «سایبر استاکینگ» و «به‌اشتراک‌گذاری غیرمجاز تصاویر» تا «دیسکورس جنسیتی» و «داده‌سازی تبعیض‌آمیز». نویسندگان این گزارش تأکید می‌کنند که بدون «قانون‌گذاری حفاظتی»، «آموزش» و «زیرساخت مناسب» نمی‌توان شاهد امنیت و عدالت در فضای آنلاین بود.

چرا این موضوع مهم است؟

وقتی می‌گوییم «جهانی شدن»، دیگر فقط مرزهای جغرافیایی نیست که کنار می‌رود فضای زندگی ما آرام‌آرام دیجیتال می‌شود. فناوری‌هایی مانند شبکه‌های اجتماعی، پلتفرم‌های ارتباطی، ابزارهای اشتراک‌گذاری محتوا و سیستم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی سهم بزرگی در روابط روزمره، کار، آموزش و زندگی اجتماعی ما دارند.

اما همین فضا فرصت‌ها را برای همه نمی‌سازد؛ به ویژه برای زنان و دختران که در بسیاری موارد هدف سوءاستفاده، تهدید، تبعیض دیجیتال یا آزار قرار می‌گیرند. در گزارش Astana Times گفته شده است که «خشونت مبتنی بر تکنولوژی و جنسیت» (Technology-Facilitated Gender-Based Violence) اکنون به معضلی جهانی تبدیل شده است: از استاکینگ آنلاین تا انتشار غیرمجاز عکس‌ها، تهدید، هتاکی و آزار. 

طبق آمارهای بین‌المللی و ملی، درصد قابل‌توجهی از زنان تجربه «خشونت دیجیتال» دارند چیزی که می‌تواند تأثیرات عمیق روحی، اجتماعی و قانونی داشته باشد. 

چه باید کرد؟ راهکارها و چارچوب پیشنهادی

نویسندگان گزارش پیشنهاد می‌کنند برای مقابله با این چالش‌ها:

1. تدوین قوانین و مقررات محافظتی برای فضای دیجیتال قوانینی که خشونت، اذیت، به‌اشتراک‌گذاری غیرمجاز محتوا یا تعقیب آنلاین را جرم بشناسند.
2. راه‌اندازی سامانه‌های گزارش سریع و ایمن برای کسانی که هدف آزار قرار گرفته‌اند به نحوی که هویت آن‌ها محفوظ بماند و امکان پیگیری قانونی وجود داشته باشد.
3. تقویت سواد دیجیتال و آموزش عمومی درباره مخاطرات فضای آنلاین، حقوق دیجیتال و نحوه محافظت از حریم شخصی؛ به ویژه برای زنان و دختران.
4. تشویق دولت‌ها، نهادها و سازمان‌های بین‌المللی به همکاری مشترک زیرا مشکل جهانی است و نیاز به راهکار مشترک دارد.
5. نظارت بر شرکت‌های فناوری و الزام آنان به رعایت استانداردهای اخلاقی، امنیت داده و عدالت جنسیتی هنگامی که پلتفرم‌های آنلاین یا ابزار AI ارائه می‌دهند.

چرا این گزارش صدای هشدار است؟

• چون نشان می‌دهد که توسعه فناوری بدون نظارت اجتماعی و حقوقی می‌تواند منجر به خشونت و تبعیض شود نه فرصت.
• چون فضای آنلاین برای بسیاری از زنان، نه محل آزادی، بلکه محل ریسک و تهدید است.
• چون اقدامات گذشته برای مقابله با خشونت جنسیتی کافی نیستند؛ اکنون بخش مهمی از این خشونت به فضای دیجیتال وارد شده است.
• چون اگر تاریخ‌گذاری، قانون‌گذاری و فرهنگ‌سازی نشود، نسل آینده با افراط در تکنولوژی اما بی‌عدالتی و ناامنی مواجه خواهد شد.

نتیجه‌گیری

گزارش Astana Times یادآوری جدی است: اگر بخواهیم «زندگی دیجیتال» برای همه امن باشد بویژه برای زنان و دختران باید قانون، سیاست‌گذاری، آموزش و مشارکت همگانی را در اولویت قرار دهیم.
فضای وب و پلتفرم‌های دیجیتال نباید محل تهدید، تبعیض یا ترساندن افراد باشند؛ آن‌ها فرصتی‌اند برای پیشرفت، کار، ارتباط و زندگی مشروط به اینکه با مسئولیت، عدالت و احترام همراه باشند.

برای مشاهده اخبار بیشتر به پایگاه خبری هوش مصنوعی ایران مراجعه کنید.