آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، اعلام کرد که نقش این نهاد جهانی قانون‌گذاری مستقیم در حوزه هوش مصنوعی نیست؛ با این حال، سازمان ملل در حال برنامه‌ریزی برای راه‌اندازی یک گفت‌وگوی جهانی سالانه درباره AI است. هدف از این ابتکار، ایجاد بستری چندجانبه برای بررسی ابعاد اخلاقی، اجتماعی و توسعه‌ای هوش مصنوعی با مشارکت دولت‌ها، شرکت‌های فناوری و جامعه مدنی است.

 موضع‌گیری رسمی درباره نقش سازمان ملل در AI

António Guterres در اظهارات تازه خود تأکید کرد که United Nations مسئولیت قانون‌گذاری مستقیم در حوزه هوش مصنوعی را بر عهده ندارد. او تصریح کرد که تنظیم مقررات ملی و منطقه‌ای بر عهده دولت‌هاست، اما سازمان ملل می‌تواند نقش تسهیل‌گر و هماهنگ‌کننده جهانی را ایفا کند.

این سخنان در حالی مطرح می‌شود که رقابت جهانی بر سر توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی، هم‌زمان با افزایش نگرانی‌ها درباره پیامدهای اخلاقی و اجتماعی آن، شدت گرفته است.

راه‌اندازی گفت‌وگوی جهانی سالانه درباره AI

بر اساس گزارش منتشرشده، سازمان ملل در حال طراحی یک گفت‌وگوی جهانی سالانه درباره هوش مصنوعی است که در آن نمایندگان دولت‌ها، شرکت‌های فناوری، پژوهشگران و نهادهای مدنی حضور خواهند داشت.

هدف این ابتکار:

• بررسی ابعاد اخلاقی و اجتماعی هوش مصنوعی
• ایجاد هماهنگی میان کشورها در سیاست‌گذاری AI
• تقویت همکاری چندجانبه در زمینه توسعه مسئولانه فناوری
• کاهش شکاف دیجیتال میان کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه

گوترش تأکید کرد که هوش مصنوعی می‌تواند فرصت‌های بی‌سابقه‌ای در توسعه پایدار، آموزش، سلامت و مقابله با تغییرات اقلیمی ایجاد کند، اما بدون چارچوب‌های مشترک، خطر تشدید نابرابری و سوءاستفاده نیز وجود دارد.

تمرکز بر اخلاق و جامعه، نه قانون‌گذاری مستقیم

در حالی که برخی کشورها به‌دنبال تدوین قوانین سخت‌گیرانه برای AI هستند، سازمان ملل رویکردی مبتنی بر هماهنگی جهانی و گفت‌وگوی چندذی‌نفعی را انتخاب کرده است.

در این چارچوب، موضوع تنظیم‌گری هوش مصنوعی به‌عنوان یک دغدغه کلیدی مطرح شده است؛ اما گوترش تصریح کرد که سازمان ملل قصد ندارد جایگزین دولت‌ها در این حوزه شود.

همچنین تأکید شد که رعایت اخلاق هوش مصنوعی و حفاظت از حقوق بشر باید در قلب هرگونه توسعه فناوری قرار گیرد.

چرا نقش سازمان‌های جهانی مهم است؟

با توجه به ماهیت فرامرزی فناوری‌های دیجیتال، بسیاری از کارشناسان معتقدند که بدون هماهنگی جهانی، قوانین ملی به‌تنهایی کافی نخواهند بود. هوش مصنوعی می‌تواند در چند ثانیه از مرزهای جغرافیایی عبور کند و اثرات آن محدود به یک کشور نیست.

از این رو، ابتکار سازمان ملل می‌تواند بستری برای:

• کاهش تنش‌های ژئوپلیتیکی مرتبط با AI
• جلوگیری از رقابت ناسالم فناورانه
• تعریف اصول مشترک برای استفاده مسئولانه از فناوری

باشد.

جمع‌بندی

اظهارات دبیرکل سازمان ملل نشان‌دهنده رویکردی متعادل در قبال تحولات سریع هوش مصنوعی است؛ رویکردی که به‌جای ورود مستقیم به قانون‌گذاری، بر ایجاد اجماع جهانی و تقویت همکاری بین‌المللی تمرکز دارد.

در شرایطی که آینده فناوری‌های هوشمند می‌تواند مسیر اقتصاد، سیاست و جامعه را دگرگون کند، شکل‌گیری یک گفت‌وگوی جهانی مستمر درباره AI، گامی مهم در جهت تضمین توسعه‌ای مسئولانه و انسانی خواهد بود.