چرا ویکی‌پدیا به دنبال قراردادهای لایسنس است؟

بنیانگذار ویکی‌پدیا در گفت‌وگویی با رویترز اعلام کرد که مدل‌های زبانی بزرگ (LLMها)  یعنی همان سیستم‌هایی که هسته اصلی هوش مصنوعی مولد مانند ChatGPT، Gemini و Claude را شکل می‌دهند  سال‌هاست از محتوای ویکی‌پدیا برای آموزش استفاده می‌کنند.
با وجود اینکه محتوای ویکی‌پدیا تحت لایسنس آزاد عرضه می‌شود، اما هزینه نگهداری، سرور، به‌روز‌رسانی و تأیید محتوای دقیق بر عهده جامعه داوطلبان و بنیاد ویکی‌مدیاست.
این بنیاد معتقد است شرکت‌های هوش مصنوعی، به‌ویژه غول‌های فناوری، اکنون از این محتوا برای ساخت محصولات چندمیلیارد دلاری بهره می‌برند، در حالی که سهمی از هزینه‌های تولید محتوا پرداخت نمی‌کنند.

الگوی قرارداد با گوگل

بنیاد ویکی‌مدیا پیش‌تر با گوگل قراردادی منعقد کرده بود که بر اساس آن، گوگل در ازای استفاده سازمان‌یافته و باکیفیت از پایگاه داده ویکی‌پدیا (به‌ویژه برای Google Knowledge Panels) هزینه مشخصی پرداخت می‌کند.
این مدل همکاری اکنون قرار است به شرکت‌های دیگر هوش مصنوعی نیز تعمیم یابد.

گام بعدی چیست؟

تغییر در ساختار تعامل با AI

ویکی‌پدیا قصد دارد با ارائه APIهای پرسرعت و اختصاصی برای AIها، دسترسی داده‌ها را به سطح جدیدی ببرد؛ اما در مقابل، شرکت‌های AI باید هزینه لایسنس پرداخت کنند.
این کار دو هدف دارد:

• تأمین مالی پایدار برای نگهداری محتوای رایگان

• جلوگیری از سوءاستفاده شرکت‌هایی که بدون قرارداد، کل محتوای ویکی‌پدیا را برای آموزش مدل‌ها استخراج می‌کنند

پیامدهای احتمالی برای صنعت AI

این تغییر می‌تواند به:

• شفاف‌تر شدن منبع داده‌های آموزشی

• کاهش شکایات حقوقی مرتبط با کپی‌رایت

• ایجاد استاندارد جدید برای همکاری میان AI و منابع داده عمومی

منابع آزاد اینترنت احتمالاً به سمت مدل‌های «لایسنس + شفافیت» حرکت خواهند کرد.


برای مشاهده جدیدترین اخبار، به پایگاه خبری هوش مصنوعی ایران مراجعه کنید.