ایران در مسیر جهش هوش مصنوعی؛ از سکوی ملی AI تا هوشمندسازی دولت، صنعت و سلامت

ایران با تمرکز بر توسعه زیرساخت‌های بومی هوش مصنوعی، راه‌اندازی سکوی ملی AI و اجرای پروژه‌های گسترده در حوزه دولت، صنعت، سلامت و آموزش، گام‌های تازه‌ای برای کاهش فاصله خود با کشورهای پیشرو در این فناوری برداشته است. این رویکرد، عبور از تولید صرف علم به سمت کاربردی‌سازی و حکمرانی هوشمند را هدف قرار داده است.

جایگاه ایران در رقابت جهانی هوش مصنوعی

هوش مصنوعی به یکی از محورهای اصلی رقابت علمی و فناورانه جهان تبدیل شده و کشورها برای تثبیت موقعیت خود، سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای انجام می‌دهند. ایران در تولید مقالات علمی هوش مصنوعی، جایگاه قابل توجهی در سطح جهانی دارد، اما فاصله در حوزه کاربردی‌سازی همچنان محسوس است. بهبود رتبه ایران در شاخص آمادگی هوش مصنوعی دولت در سال ۲۰۲۴ نشان می‌دهد برنامه‌های جدید، تمرکز ویژه‌ای بر استفاده عملی از این فناوری دارند.

سکوی ملی هوش مصنوعی؛ ستون فقرات زیست‌بوم AI کشور

راه‌اندازی «سکوی ملی هوش مصنوعی» به‌عنوان یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های فناورانه، امکان توسعه و اجرای پروژه‌های هوش مصنوعی را در محیطی بومی و امن فراهم کرده است. این سکو با تکیه بر زیرساخت‌های ابری، شبکه‌های پرسرعت و توان پردازشی بالا، از توسعه مدل‌های زبانی بزرگ، تحلیل تصاویر پیچیده و پروژه‌های ملی پشتیبانی می‌کند. ارائه خدمات آزمایشی به دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان آغاز شده و نسخه کامل آن تا پایان سال ۱۴۰۴ در دسترس قرار می‌گیرد.

توسعه مدل‌های زبانی فارسی و افزایش توان پردازشی

در چارچوب این سکو، بیش از ۲۰ مدل زبانی مبتنی بر داده‌های فارسی و تخصصی توسعه یافته و خدمات ارائه مدل‌های پرکاربرد گسترش یافته است. ظرفیت پردازشی کشور که هم‌اکنون حدود ۱۰ پتافلاپس است، با مشارکت بخش خصوصی تا ۳۰۰ تا ۴۰۰ پتافلاپس افزایش خواهد یافت؛ ظرفیتی که نیاز پژوهشی و صنعتی کشور را برای چند سال آینده پوشش می‌دهد.

دستیار هوش مصنوعی برای وزرا و مدیریت کلان

پروژه «دستیار هوش مصنوعی وزرا و رئیس‌جمهور» وارد فاز اجرایی شده و هدف آن ارتقای کیفیت تصمیم‌گیری، تحلیل داده‌های کلان و تسهیل مدیریت اطلاعات در سطوح عالی دولت است. این سامانه با ارائه گزارش‌های تحلیلی در زمان واقعی، به تصمیم‌سازی سریع‌تر و دقیق‌تر کمک می‌کند. طراحی و پیاده‌سازی این دستیار برای ۱۰ وزارتخانه و دستگاه اجرایی کلیدی نیز در دستور کار قرار دارد.

تحول دیجیتال در سلامت؛ صرفه‌جویی ارزی و ارتقای کیفیت درمان

هوش مصنوعی به‌عنوان دستیار پزشک، نقش پررنگی در نظام سلامت پیدا کرده است. اجرای ۲۰ طرح توسعه‌ای در این حوزه، از کیت‌های تشخیصی تا مدیریت هوشمند بیماری‌های پرهزینه، صرفه‌جویی ارزی بیش از ۴۰ میلیون دلار را هدف گرفته است. پایش لحظه‌ای علائم حیاتی بیماران، تشخیص سریع‌تر و کاهش هزینه‌های درمانی از مهم‌ترین دستاوردهای این مسیر به شمار می‌رود.

هوشمندسازی صنایع نفت، گاز و برق

در صنعت انرژی، هوش مصنوعی با مدیریت هوشمند میادین نفتی باعث افزایش تولید روزانه شده و در نیروگاه‌های برق، پایش آنلاین تجهیزات و پیش‌بینی خطاها را ممکن کرده است. این فناوری با کاهش خاموشی‌های ناگهانی و افزایش بهره‌وری، نقش مهمی در پایداری زیرساخت‌های حیاتی ایفا می‌کند.

کاربرد AI در کشاورزی، مالیات و ورزش

از مدیریت هوشمند زنجیره تأمین محصولات کشاورزی تا پردازش خودکار اظهارنامه‌های مالیاتی، هوش مصنوعی در خدمات عمومی نیز نفوذ کرده است. در ورزش، تحلیل زاویه مفاصل، تکنیک‌های حرکتی و پیش‌بینی آسیب‌ها، مسیر تازه‌ای برای بهبود عملکرد ورزشکاران ایجاد کرده و برنامه‌های تمرینی را شخصی‌سازی کرده است.

سرمایه‌گذاری در آموزش و تربیت نیروی انسانی

آموزش هوش مصنوعی به یک میلیون دانش‌آموز و صد هزار معلم، توسعه دوره‌های دانشگاهی در رشته‌های مختلف و حمایت از پژوهش‌های دکتری و پسادکتری، نشان‌دهنده توجه ویژه به تربیت نیروی انسانی متخصص است. جذب دانش‌آموختگان برتر به‌عنوان اعضای هیئت علمی نیز به تقویت زیرساخت علمی کشور کمک می‌کند.

جمع‌بندی

مجموع این اقدامات، تصویری روشن از تلاش برای تبدیل هوش مصنوعی به موتور محرک نوآوری و بهره‌وری در کشور ارائه می‌دهد؛ مسیری که از توسعه زیرساخت‌های ملی آغاز شده و به دولت هوشمند، صنعت پیشرفته، سلامت کارآمد و آموزش آینده‌محور می‌رسد. اکنون پرسش کلیدی این است که آیا این برنامه‌ها می‌توانند به جریان پایدار اقتصادی و فناورانه تبدیل شوند و جایگاه ایران را در شاخص‌های جهانی هوش مصنوعی به‌طور معنادار ارتقا دهند یا خیر.


برای مشاهده جدیدترین اخبار، به پایگاه خبری هوش مصنوعی ایران مراجعه کنید.