گروهی از کارشناسان، دانشگاهیان و فعالان مدنی در ایرلند خواستار تشکیل «مجمع شهروندان» برای بررسی ابعاد قانونی، اخلاقی و اجتماعی هوش مصنوعی شده‌اند؛ اقدامی که می‌تواند الگوی تازه‌ای از حکمرانی مشارکتی در عصر AI ایجاد کند.

افزایش نگرانی‌ها درباره حکمرانی هوش مصنوعی

با گسترش سریع استفاده از هوش مصنوعی در حوزه‌هایی مانند خدمات عمومی، آموزش، سلامت و امنیت، نگرانی‌ها درباره پیامدهای اجتماعی و حقوقی این فناوری نیز افزایش یافته است. در همین راستا، جمعی از نهادهای دانشگاهی و مدنی ایرلند پیشنهاد داده‌اند که تصمیم‌گیری درباره آینده AI نباید صرفاً در اختیار دولت‌ها یا شرکت‌های فناوری باشد، بلکه شهروندان نیز باید نقشی فعال در این فرآیند ایفا کنند.

این پیشنهاد در شرایطی مطرح می‌شود که اتحادیه اروپا هم‌زمان در حال اجرای قانون هوش مصنوعی اتحادیه اروپا یا همان AI Act است؛ قانونی که تأثیر مستقیمی بر کشورهای عضو، از جمله ایرلند، خواهد داشت.

مجمع شهروندان چیست و چرا اهمیت دارد؟

«مجمع شهروندان» سازوکاری دموکراتیک است که پیش‌تر در ایرلند برای موضوعات حساسی مانند اصلاح قانون اساسی و مسائل اجتماعی مورد استفاده قرار گرفته است. در این مدل، گروهی از شهروندان به‌صورت تصادفی انتخاب می‌شوند و پس از دریافت اطلاعات تخصصی، درباره یک موضوع ملی به بحث و ارائه توصیه می‌پردازند.

کارشناسان معتقدند به‌کارگیری این مدل برای حکمرانی هوش مصنوعی می‌تواند به درک بهتر پیامدهای انسانی AI کمک کند؛ از تبعیض الگوریتمی گرفته تا نظارت دیجیتال و تأثیر بر مشاغل.

تمرکز بر اخلاق، شفافیت و اعتماد عمومی

یکی از محورهای اصلی این درخواست، تقویت اخلاق هوش مصنوعی و ایجاد اعتماد عمومی نسبت به تصمیمات فناورانه است. حامیان این طرح تأکید می‌کنند که بدون مشارکت مستقیم مردم، سیاست‌گذاری در حوزه AI ممکن است با مقاومت اجتماعی یا سوءبرداشت عمومی مواجه شود.

به باور آنان، گفت‌وگوی عمومی درباره استفاده از داده‌ها، حریم خصوصی، و مسئولیت‌پذیری الگوریتم‌ها می‌تواند شکاف میان سیاست‌گذاران، شرکت‌های فناوری و جامعه را کاهش دهد.

جایگاه ایرلند در سیاست‌گذاری جهانی AI

ایرلند به‌عنوان یکی از قطب‌های فناوری اروپا و میزبان بسیاری از شرکت‌های بزرگ فناوری، نقشی کلیدی در آینده تنظیم‌گری هوش مصنوعی دارد. تشکیل مجمع شهروندان می‌تواند این کشور را به الگویی پیشرو در حکمرانی دموکراتیک فناوری تبدیل کند؛ الگویی که ممکن است در سایر کشورها نیز مورد توجه قرار گیرد.

جمع‌بندی

درخواست تشکیل مجمع شهروندان برای حکمرانی هوش مصنوعی در ایرلند نشان‌دهنده تغییر نگاه جهانی به مدیریت فناوری‌های نوظهور است؛ نگاهی که مشارکت عمومی، اخلاق و مسئولیت اجتماعی را در کنار نوآوری قرار می‌دهد. اگر این پیشنهاد عملی شود، می‌تواند مسیر تازه‌ای برای تصمیم‌گیری درباره آینده AI در سطح ملی و بین‌المللی ترسیم کند.